Jan Plesman (1919-1944)

Evenals zijn vader Albert Plesman, oprichter van de KLM, vloog ook diens oudste zoon Jan bij de LuVA.
Op de foto is Plesman jr. te zien in militair uniform. Het kiekje werd genomen in een kustplaats. Het jaartal is 1939 of 1940.
Tijdens de Meidagen was Hans Plesman ingedeeld bij de 2e JavA op Schiphol. Tien keer steeg hij op. Tien keer kwam hij terug. Voor zijn acties kreeg hij de Bronzen Leeuw. Later speelde hij een rol in het verzet. 

Engelandvaarder
Broer Jan kon de capitulatie moeilijk verkroppen. Na een opleiding op Haamstede was hij in mei 1940 bezig met het vervolgtraject op De Vlijt. Aan de Mei-oorlog heeft hij amper deelgenomen. Op 30 december 1940 trekt hij met zijn vriend en tweede luitenant bij de LuVA Geert Overgaauw op de fiets naar Frankrijk. Ze hebben een verrekijker bij zich om Duitse wegafzettingen op tijd te zien. Maar het is het nodige geluk dat hen in Perpignan brengt. Na drie maanden kunnen ze de Spaanse grens over. Verder gaat het naar Portugal. Hier vliegen ze met een DC3 uiteindelijk naar Bristol.

Opnieuw in opleiding
Eenmaal in Engeland komt Jan Plesman op RAF Ternhill terecht. Het is dan 21 augustus 1941. Zijn opleiding gaat verder: Miles Master, Hurricane en dan eindelijk de Spitfire. Op 23 december van dat jaar maakt hij zijn eerste solovlucht met deze jager. In zijn dagboek klaagt hij over zijn verblijf in lekkende tenten op de basis. Duitse krijgsgevangenen werden in Engeland beter gehuisvest. De Nederlandse overheid gaf hij de schuld.

Spitfire-piloot
Als Spitfire-piloot van het Nederlandse 322 Squadron weet hij in 1944 12 V-1's onschadelijk te maken. Plesman was op 12 juni 1943 bij dit onderdeel gekomen. Van 3-7-1943 tot zijn dood is hij Commander B-flight.

Neergeschoten boven Frankrijk
De bevrijding van Nederland heeft Jan Plesman dus niet meegemaakt. Boven Frankrijk wordt hij op 1 september 1944 in de buurt van St.Omer neergeschoten. Hier bouwden de Duitsers vanaf september 1943 een ondergronds bunkercomplex voor het bouwen en afschieten van V-2's. Plesman werd rond 11.20 uur geraakt door vuur van een flak, verborgen in een bos vier mijl ten zuiden van Hazebrouck. De staart van zijn Spitfire werd eraf geschoten. Van 3000 voet hoogte duikt de jager loodrecht omlaag. En boort zich in de grond. Er is een vermoeden dat Plesman zelf ook is geraakt. 322 Squadron verloor op die zwarte dag nog twee vliegtuigen.

Lichaam en toestel nooit geborgen
Plesman's lijk werd nooit geborgen. Albert Plesman, Jan's vader, ging na de oorlog tevergeefs naar St.Omer. Op zijn vragen waren geen antwoorden te geven. Het toestel van Jan Plesman lag volgens een bron ten noordoosten van St.Omer, binnen enkele kilometers van de spoorlijn tussen deze plaats en Calais. Het is nog steeds een landelijk gebied. De echte crashplaats ligt ten zuiden van Hazebrouck. De kans om het toestel ooit te vinden zijn nog steeds aanwezig. Op een gedenkplaat op het Nederlands ereveld Orry-la-Ville van de Oorlogsgravenstichting wordt zijn naam genoemd. Deze is ook te vinden op een eiken veelluik in de kapel op het ereveld Loenen. Op dit veelluik staan de namen van Engelandvaarders die tijdens of na hun ontsnapping omkwamen.
 
(Met dank aan Rob Philips voor het verstrekken van informatie.)

Broer Albert Plesman schreef een boek over deze piloot: 'Jan Plesman, a flying Dutchman', 2002. (ISBN 1-84426-098-4).